Elinizdeki katalog, bir ürün kutusu ya da masanızdaki antetli kağıt büyük ihtimalle ofset baskıyla basılmıştır. Yönteme adını veren şey, mürekkebin kağıda doğrudan değil, arada bir yüzeyden geçerek ulaşmasıdır. İngilizcedeki “offset” sözü bu aktarmayı anlatır. Kalıp kağıda hiç değmez; bu küçük ayrıntı, yüksek adette bile temiz ve tutarlı baskı almayı sağlayan şeylerden biridir.
Yağ ile suyun birbirini itmesi
Ofsetin temeli basit bir gerçeğe dayanır: yağlı mürekkep ile su karışmaz. Kalıbın üzerinde görüntü olan yerler mürekkebi, görüntü olmayan yerler suyu tutar. Makinede kalıba önce su, sonra mürekkep verilir. Mürekkep yalnız basılacak alanlara tutunur, geri kalan bölge temiz kalır. Kalıbın yüzeyi düzdür, kabartma ya da çukur yoktur. Bu yüzden yöntem matbaacılıkta düz baskı grubunda sayılır.
Dosyadan tabakaya altı adım
- Dosya kontrolü: Ebat, taşma payı, renk modu ve fontlara bakılır. Sonradan fark edilen bir hata kalıp ve kağıt kaybı demektir, bu yüzden iş burada yavaşlatılır.
- Tabaka yerleşimi: İş, tabakaya en az fire verecek şekilde dizilir. Kartvizit gibi küçük işler yan yana gelir, katalog sayfaları ise formalar halinde yerleşir.
- Kalıp: Her renk için ayrı kalıp hazırlanır. Dört renk baskı, camgöbeği, macenta, sarı ve siyah için dört kalıp demektir.
- Makine ayarı: Renk yoğunluğu ve renklerin üst üste tam oturması ayarlanır. İlk tabakalar bu ayara gider.
- Baskı: Kalıptaki görüntü kauçuk kaplı silindire, oradan kağıda geçer. Dört renk aynı tabakaya sırayla basılır ve göz bunları tek görüntü olarak algılar.
- Son işlem: Mürekkep kuruduktan sonra selefon, kesim, bigi ve cilt gibi adımlar gelir.
Adet arttıkça neden ucuzlar
Ofsette masrafın büyük bölümü işin başındadır: kalıp ve makine ayarı. Bu hazırlık bir kez yapıldıktan sonra her yeni tabakanın maliyeti kağıt ve mürekkepten ibaret kalır. Hazırlık gideri adede bölündüğü için adet yükseldikçe birim fiyat düşer. Aynı mantık tersine de işler: birkaç on adetlik bir iş için kalıp hazırlamak çoğu zaman mantıklı olmaz. Bu ayrımı dijital baskı ve ofset karşılaştırmasında örneklerle anlattık.
Hangi işe uyar, hangisine uymaz
Ofset baskı hizmetimizi en çok düzenli tekrar eden ve rengi önemli olan işlerde kullanıyoruz. Kataloglar, broşürler, kutular ve antetli kağıt bunların başında gelir. Kağıt yelpazesi geniştir; ince kuşeden kalın kartona kadar çalışılabilir. Pantone gibi özel bir renk gerektiğinde dört rengin yanına ayrı bir kalıpla eklenebilir.
Uymadığı yer ise her parçanın farklı olduğu işlerdir. İsim, numara ya da fotoğraf gibi her adette değişen bilgi için dijital baskı daha doğal bir yoldur. Tasarımın henüz netleşmediği, içeriği sık değişecek işlerde de kalıba erken bağlanmak gereksiz masraf çıkarır.
Baskıdan önce sık yapılan üç hata
- Dosyanın RGB bırakılması. Renkler kalıba giderken dönüşür ve beklenenden sönük çıkabilir.
- Son sürüm netleşmeden kalıba onay vermek. Kalıptan sonra yapılan bir yazım düzeltmesi yeni kalıp gerektirir.
- Kağıdı ve son işlemi en sona bırakmak. Selefon ve bigi gerekip gerekmediği, kağıt seçimini ve dosyayı baştan etkiler.
B1 tabaka yaklaşık 70 x 100 cm, B2 tabaka yaklaşık 50 x 70 cm ölçüsünde olur. Yazsan Matbaa olarak bu iki formatta dört renk baskı yapıyoruz. Hangisinin kullanılacağına işinizin ebadına ve tabakaya kaç adet sığdığına bakarak karar veriyoruz.
Renk tutarlılığı neye bağlı
Ofsetin güçlü yanı, baskı boyunca rengin denetlenebilmesidir. Makine başında tabakalar belirli aralıklarla çekilip referansla karşılaştırılır, mürekkep ayarı gerektiğinde düzeltilir. Yine de yüzde yüz aynılık beklemek doğru olmaz; kağıt partisi ve mürekkep yükü küçük farklar yaratabilir. Elinizde tekrar basılacak eski bir iş varsa onu referans olarak vermek sağlam bir yoldur. Kağıt da sonucu değiştirir: aynı mavi, kuşede canlı, birinci hamurda daha sakin durur. Bu yüzden renk kararını kağıttan ayrı düşünmemek gerekir.
Kuruma da planın parçasıdır. Mürekkep tam kurumadan son işleme geçilirse yüzeyde ya da kat yerlerinde izler oluşabilir. Selefon, kesim ve cilt gibi adımlar bu yüzden baskının ardına sıralanır ve takvime ayrı yazılır.
Sık sorulanlar
Ofset baskıda kaç kalıp kullanılır?
Dört renk baskıda camgöbeği, macenta, sarı ve siyah için dört kalıp kullanılır. Pantone gibi özel bir renk eklenirse o renk için ayrı bir kalıp hazırlanır.
Kalıp çıktıktan sonra dosyada değişiklik yapılabilir mi?
Kalıptaki görüntü sabittir, bu yüzden değişiklik yeni kalıp gerektirir. Son kontrolü kalıba geçmeden yapmak gereksiz masrafı önler.
İşinizin ofsete uyup uymadığını görmek için ebat, adet ve kağıt bilgisini teklif formuna yazmanız yeterli, gerisini biz hesaplayalım.