Gramaj, bir metrekare kağıdın gram cinsinden ağırlığıdır. 80 gr kağıt derken 80 g/m² kastedilir. Yani gramaj kalınlığı değil, ağırlığı anlatır. Bu fark sıkça atlanır. Aynı gramajdaki iki kağıttan biri daha hacimli olabilir ve daha kalın hissedilir. Yine de pratikte gramaj, kağıdın ne kadar sert duracağı konusunda en kullanışlı ölçüdür.
Hangi işe yaklaşık kaç gram
Aşağıdaki aralıklar sektörde yaygın kullanılan değerlerdir. İşin nasıl kullanılacağına ve baskı sonrası işlemlere göre bir üst ya da alt kademe tercih edilebilir.
| İş | Yaygın aralık | Not |
|---|---|---|
| Antetli kağıt | 80-100 gr birinci hamur | Yazıcıdan rahat geçmeli |
| Zarf | 90-110 gr | Dolu evrakta bir üst kademe düşünülür |
| Broşür ve el ilanı | 115-170 gr kuşe | Katlamada ağırlaştıkça bigi gerekir |
| Katalog iç sayfa | 115-170 gr kuşe | Sayfa sayısı arttıkça kataloğun ağırlığı da artar |
| Katalog kapağı | 250-350 gr kuşe karton | Selefon yıpranmayı azaltır |
| Kartvizit | 300-350 gr | Lüks işlerde daha kalın kağıt seçilebilir |
| Cepli dosya | 300-350 gr | Kesim ve bigi gerektirir |
| Otokopili form | Her yaprak yaklaşık 50-60 gr | Takım halinde çalışır |
Bu tablo bir başlangıç noktasıdır. Broşürünüzü fuar stoğu olarak mı kullanacaksınız, yoksa zarfla mı göndereceksiniz, cevap gramajı değiştirir.
Basit bir ağırlık hesabı
Bir A4 yaprağın alanı yaklaşık 0,062 m²’dir. 80 gr kağıttan bir A4 yaprak yaklaşık 5 gram gelir, 135 gr kağıttan bir A4 yaprak yaklaşık 8,4 gram gelir. Basit görünen bu hesap kargo bütçesinde ortaya çıkar.
Örneğin 48 sayfalık A4 bir katalog düşünelim. İç sayfalar 135 gr, kapak 300 gr. 48 sayfa 24 yaprak eder, iç kısım yaklaşık 200 gram tutar. Kapak yaklaşık 37 gram ekler. Bir katalog 240 gram civarındadır. Bin adet bastığınızda yaklaşık 240 kilogram koli taşıyacaksınız demektir. İç kağıdı 170 gr yaparsanız aynı işin ağırlığı yüzde yirmiden fazla artar. Bayilere kargo ile gönderilecek kataloglarda kararı bu hesapla vermek gerekir.
Gramajı yükseltmek her zaman iyi mi
Hayır. Daha kalın kağıt daha kaliteli bir izlenim verir, ama her işte doğru değildir. Sık görülen hatalardan biri, broşürü fazla ağır kağıda basıp katlamada sorun yaşamaktır. Bigi gerekir, kat yeri kabarır, zarfa sığması zorlaşır. Tel dikişli kataloglarda kalın iç kağıt, sırtın zor kapanmasına ve sayfaların kendiliğinden açılmasına yol açar.
Antetli kağıtta durum daha nettir. Çok kalın kağıt, ofis yazıcısının kağıt yolunda sıkışma yaratabilir. Bu yüzden antetli kağıt için 90 gr civarı yaygındır. Daha ayrıntılı bilgi için antetli kağıt yazımıza bakabilirsiniz.
Gramaj ve yüzey birlikte düşünülür
Aynı gramaj farklı kağıtlarda farklı hissedilir. 130 gr mat kuşe ile 130 gr parlak kuşe elde aynı sertlikte durmayabilir. Birinci hamur kağıtlar ise aynı gramajda kuşeye göre daha hacimli olur. Bu yüzden “geçen seferki 170 gr’dı” bilgisi tek başına yeterli değildir, kağıdın türünü de bilmek gerekir.
Selefon da hissi değiştirir. Film eklenince kağıt biraz daha sert durur, bu sayede kapakta bir alt gramaj bazen yeterli olabilir. Çok ince kağıtlara selefon atıldığında ise kıvrılma görülebilir. Katalog kalınlaştıkça sırt da kalınlaşır ve cilt tercihi değişebilir. Gramaj bu yüzden işin diğer kararlarıyla birlikte netleşir.
Karar verirken sorulacaklar
- İş elde mi dolaşacak, masada mı duracak, zarfla mı gidecek?
- Üzerine kalemle ya da yazıcıyla yazı yazılacak mı?
- Katlama, selefon ya da cilt var mı?
- Toplam ağırlık kargo ya da dağıtım maliyetini etkiliyor mu?
- Bu kağıt ile elinizde beğendiğiniz bir örnek var mı?
Son sorunun cevabı çoğu zaman en hızlı yoldur. Gramajı rakamdan anlamak zordur, ele alınca kolaydır. Kağıdın türü de hissi değiştirir; bunun için kuşe, birinci hamur ve bristol farkını okuyabilirsiniz. Karar verdiğiniz gramajı ofset baskı planında tabakaya yerleşimle birlikte değerlendiriyoruz, çünkü kağıt seçimi maliyetin önemli kalemlerinden biridir.
Sık sorulanlar
Gramaj arttıkça kağıt kalınlaşır mı?
Genelde kalınlaşır, ama gramaj ağırlığı anlatır, kalınlığı değil. Aynı gramajdaki iki kağıttan biri daha hacimli olabilir.
Kartvizit için kaç gram kağıt uygundur?
Kartvizitte 300-350 gr aralığı yaygındır. Daha kalın bir kart istiyorsanız yüzey ve son işlemle birlikte değerlendirmek gerekir.
Elinizdeki bir örneği tarif edin ya da işinizin kullanım yerini yazın, teklifle birlikte uygun gramajı önerelim.