Aynı tasarımı üç farklı kağıda basın, üç farklı iş elde edersiniz. Renkler değişir, el hissi değişir, üzerine yazılıp yazılamayacağı değişir. Kağıt seçimi yalnız fiyatla ilgili bir karar değildir. Matbaada en sık konuşulan üç kağıdı, gerçekte nasıl davrandıklarıyla anlatalım.
Kuşe: Görselin kağıdı
Kuşe, yüzeyi özel bir kaplamayla düzleştirilmiş kağıttır. Bu kaplama sayesinde mürekkep kağıda fazla işlemez, yüzeyde kalır. Sonuç, keskin görseller ve canlı renklerdir. Parlak ve mat olmak üzere iki yaygın türü vardır. Parlak kuşe fotoğrafları öne çıkarır, mat kuşe yansımayı azaltıp okumayı rahatlatır.
Broşür, katalog ve kapak işlerinin çoğu bu kağıda gider. Yalnız kalem konusunda dikkatli olmak gerekir. Tükenmez kalem kaplı yüzeyde kayabilir, mürekkepli kalem hemen kurumayabilir. Üzerine not alınacak işlerde bunu düşünmek gerekir. Broşürler ve kataloglar kuşenin başlıca kullanım alanıdır.
Birinci hamur: Yazının kağıdı
Birinci hamur, yüzeyi kaplanmamış, pürüzsüz yazı kağıdıdır. Mürekkebi emer, bu yüzden renkler kuşeye göre daha sakin görünür. Karşılığında kalem rahat yazar, ofis yazıcısından sorunsuz geçer. Antetli kağıt, bloknot, formlar ve iç sayfası metin ağırlıklı işler bu kağıda yakışır.
Buradaki yaygın hata, renkli fotoğrafı çok olan bir işi birinci hamura basıp canlılık beklemektir. Görsel basılır, ama parlak bir kataloğun etkisini vermez. Bu kağıtta renk kararı, CMYK ve RGB yazımızda anlattığımız sebeplerle baştan düşünülmelidir.
Bristol: Kartonun kağıdı
Bristol, kalın ve sert duran beyaz karton sınıfındadır. Piyasada farklı yüzey tiplerinde kartonlar bu adla anılabilir, bu yüzden isme değil numuneye bakmak gerekir. Kartvizit, cepli dosya, kapak ve kart işlerinde kullanılır. Kuşe karton ile arasındaki seçimde yüzey hissi ve renk beklentisi belirleyici olur.
Cepli dosya gibi çok elden geçen işlerde kartonun sertliği kadar selefon durumu da önemlidir. Kat yerinde çatlamayı önlemek için bigi de hesaba katılır.
Üç kağıdı yan yana karşılaştıralım
| Ölçüt | Kuşe | Birinci hamur | Bristol |
|---|---|---|---|
| Yüzey | Kaplı, parlak ya da mat | Kaplamasız, yazıya uygun | Sert karton |
| Görsel etkisi | Canlı ve keskin | Sakin | Yüzey tipine bağlı |
| Kalemle yazma | Zayıf | İyi | Yüzey tipine bağlı |
| Tipik iş | Broşür, katalog | Antetli, bloknot, form | Kartvizit, dosya, kapak |
Elinizle anlayacağınız üç basit deneme
- Işığa tutun. Parlaklık yansıtıyorsa büyük ihtimalle kuşedir, yansıma yoksa mat kuşe ya da birinci hamur olabilir.
- Kalemle yazın. Yazı hemen kuruyup temiz çıkıyorsa hamur kağıda daha yakınsınız.
- Bükün. Eliniz kağıdın direncini hissediyorsa bu artık karton sınıfına yaklaşıyordur.
Yanlış kağıdın bedeli
Kağıt hatası çoğu zaman iş teslim edildikten sonra anlaşılır. Üç tipik durum verelim. Bir eğitim çalışma kitabı parlak kuşeye basılırsa katılımcılar yazarken kalem kayar, yazı bulaşır. Birinci hamur burada hem daha uygun hem daha rahat bir seçimdir. Koyu tonlu ürün fotoğrafları olan bir katalog birinci hamura basılırsa görseller boğuk çıkar, ürün ayrıntıları kaybolur. Mat kuşe metni de okutur, görseli de korur. Sıvı dökülebilecek bir ortamda kullanılan menü selefonsuz ince kağıda basılırsa kısa sürede kenarları kabarır. Daha kalın kağıt ve selefon bu sorunu azaltır.
Üç örneğin ortak noktası, kağıdın kullanım anı düşünülmeden seçilmesidir. Örnek görmeden karar vermeyin; kağıdı elinize alıp üzerine bir de kalemle yazın. Elinizde eski bir iş varsa onu göstermek, kağıdı tarif etmekten çok daha kolaydır.
Kararınızı işin kullanımına göre verin
Üç soru çoğu zaman yeterlidir: İşte görsel mi, yazı mı ön planda? Üzerine yazılacak mı? Elde mi dolaşacak, masada mı kalacak? Aynı işin içinde farklı kağıtlar da olabilir: Kataloğun kapağı karton, içi kuşe, en sona eklenen sipariş formu birinci hamur olabilir.
Ofset baskıda bu kağıtların hepsiyle çalışıyoruz. Dijital baskıda ise makinenin kabul ettiği kağıtlara bakmak gerekir. Gramajı da seçmek için kağıt gramajı rehberimize göz atın.
Sık sorulanlar
Üzerine kalemle yazılacak iş için hangi kağıt uygun?
Birinci hamur kalemle yazmaya en uygun seçenektir. Kuşe kaplı yüzeyde kalem kayabilir ya da hemen kurumayabilir.
Katalog iç sayfası için hangi kağıt tercih edilir?
Görselin öne çıktığı kataloglarda kuşe yaygındır. Okumayı rahatlatmak isterseniz mat kuşe seçilebilir.
Kağıda karar veremediyseniz işin nerede kullanılacağını not edin ve teklif isteğinizi gönderin, kullanıma göre seçenekleri karşılaştıralım.